Ordu ve Çevresinin Türk Tarihi Hakkında Bilgi Veren Orta Çağ Tarihi Kaynaklarının Genel Bir Değerlendirmesi

Öz

Ordu, Orta Çağ dönemine Doğu Roma hakimiyeti altında girmiştir. Doğu Roma’nın Sasaniler ile mücadelesi, ve sonrasında Sasanilerin ortadan kalkması ile Ordu’nun güney topraklarında Emevi ve Abbasi faaliyetlerini görmek mümkündür. Malazgirt zaferi ile birlikte Anadolu gibi Ordu toprakları da Türklere kapılarını açmış ancak bölgenin kıyı havzasının Türk yurdu haline gelmesi üç asır sonra tamamlanmıştır. Türklerin Anadolu’ya hâkim olduğu bu dönemde, Ordu, Trabzon Rum Devleti’nin hakimiyeti altında olduğu gibi Mengücüklüler, Danişmendliler ve Türkiye Selçuklularının faaliyetlerini Ordu havalisinde görmek mümkündür. Moğol istilası ile birlikte Anadolu’da başlayan kargaşa, Ordu’daki Türk varlığı için olumlu bir süreci başlatmıştır. Moğol istilasının zayıfladığı yıllarda Eratnalılar ve Kadı Burhaneddin’in bölgede etkileri görülürken, 14. asrın başlarında Bayramlular, Ordu merkezli bir beylik kurmuştur. Osmanlıların Ordu havalisine geldiği dönemde, Ordu’nun güney bölgelerinde ise Akkoyunlular ve Karakoyunlular faaliyet göstermektedir. Ordu ile ilgili zikredilen bu siyasi sürece dair bilgilere döneme ait Grek, Ermeni, Gürcü, Bizans, Türk, Süryani ve Araplara ait tarihi kaynaklarda bulunan kayıtlarda ulaşılmaktadır. Bu sebeple Ordu’nun Orta Çağ dönemi hakkında yapılacak çalışmalarda başvurulacak kaynakları tanımak, bölge tarihi araştırmalarına önemli katkı sağlayacaktır.